Autorski program edukacji przyrodniczej „Cztery pory roku w przyrodzie”
Autorski program edukacji przyrodniczej „Cztery pory roku w przyrodzie”
Grupa „ Pomarańczowa” Rok szkolny 2020/2021
Opracowanie: mgr Marzena Sadurska mgr Irena Frankiewicz
Wstęp
W środowisku przedszkolnym, jest wiele okazji do kształtowania u dzieci zamiłowania do świata przyrody, kształtowania pozytywnego, właściwego stosunku do roślin i zwierząt. Kształtowanie wrażliwości dzieci zarówno na piękno jak i konieczność ochrony przyrody czyni je odpowiedzialnymi za otaczające środowisko. Ważnym aspektem jest rozwijanie kompetencji kluczowych u dzieci w oparciu o różne formy aktywności dziecięcej, które umożliwią dziecku „odkrywanie własnych możliwości, sensu działania oraz gromadzenie doświadczeń na drodze prowadzącej do prawdy, dobra i piękna”. Program pozwoli na rozwijanie u dzieci kompetencji w zakresie nauk przyrodniczych: kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych – dotyczą zdolności i chęci wyjaśniania świata przyrody z wykorzystaniem istniejącego zasobu wiedzy i stosowanych metod, w tym obserwacji i eksperymentów, w celu formułowania pytań i wyciągania wniosków opartych na dowodach.
ZAŁOŻENIA PROGRAMOWE Głównym założeniem naszego programu jest przybliżenie dziecku środowiska przyrodniczego oraz dostarczenie wielu przeżyć, nowych doznań, i wzbogacanie wiedzy, która sprzyja rozwojowi umysłowemu i emocjonalnemu. Ma wpływ na rozwój uczuć estetycznych. Dzieci poznają przyrodę wszystkimi zmysłami i reagują na nią w sposób spontaniczny, czynny. Dziecko uczy się odczuwania i podziwiania piękna otaczającej przyrody zarówno tej ożywionej jak nie ożywionej. Tak więc oczywiste jest, że rozwój dziecka w kontakcie z przyrodą przynosi wartości których nie można wytworzyć w inny sposób. Wiek przedszkolny, to czas odkrywania tego co dziecko otacza, a także stawiania pytań związanych z życiem organizmów zwierzęcych, roślinnych oraz zjawisk przyrodniczych. Program ten został opracowany dla dzieci w wieku przedszkolnym. Treści w nim zawarte mają na celu: rozwijanie u dzieci zainteresowań środowiskiem przyrodniczym, rozbudzanie potrzeby kontaktu z przyrodą, pomóc zrozumieć istotę zjawisk przyrody ożywionej i nie ożywionej. Program ma charakter otwarty można go modyfikować w zależności od potrzeb i możliwości dzieci. Formy oraz metody dostosowane zostały do poziomu i możliwości rozwojowych dzieci. Koncepcja programu jest dostosowana do założeń Podstawy programowej wychowania przedszkolnego dla przedszkoli i oddziałów przedszkolnych oraz innych formach wychowania przedszkolnego Rozporządzenie MEN 14 lutego 2017 r. Dz.U.poz. 356.
CELE EDUKACYJNE Cele ogólne
• Rozbudzanie u dzieci potrzeby kontaktu z przyrodą. • Uświadamianie znaczenie piękna otaczającej nas przyrody. • Zdobywanie i doskonalenie umiejętności obserwowania oraz analizowania zjawisk przyrodniczych • odkrywanie własnych możliwości, sensu działania oraz gromadzenie doświadczeń na drodze prowadzącej do prawdy, dobra i piękna
Cele szczegółowe
Dziecko: • Interesuje się pięknem środowiska przyrodniczego. • Rozumie potrzeby ochrony środowiska, w jakim żyje. • Rozpoznaje i nazywa podstawowe roślin, jakie rosną w otoczeniu. • Opiekuje się roślinami i zwierzętami. • Określa zmiany zachodzące w przyrodzie w okresie kolejnych pór roku. • Rozpoznaje wybrane ekosystemy: park, las, łąka. • Poznaje warunki niezbędne do życia wszystkim organizmom (woda, powietrze, słońce). • Wzbogaca zasób słownictwa związanego z przyrodą. • Potrafi samodzielnie organizować sobie czas wolny z zachowaniem zasad warunkujących bezpieczeństwo - rozumie, że nie należy: - zrywać roślin, deptać trawników, rabat, - łamać gałęzi drzew i krzewów, - znęcać się nad zwierzętami, - niszczyć zwierzętom ich domów (mieszkań, mrowisk, nor, gniazd itp.), - zaśmiecać terenu ogryzkami owoców, resztkami jedzenia, opakowaniami, - hałasować ani płoszyć zwierząt.
Treści nauczania: • Wykorzystywanie zmysłów w procesie poznawania środowisk przyrodniczych. • Dostrzeganie różnorodności w świecie przyrody, np. barwy kształty zapachy. • Obserwowanie zjawisk atmosferycznych i zmian w przyrodzie związanych z porą roku. • Wskazywanie zagrożeń związanych z niebezpiecznymi zjawiskami atmosferycznymi. • Rozpoznawanie wybranych ekosystemów, np.: park, las, łąka. • Przyporządkowanie poszczególnych elementów przyrody ożywionej do konkretnych ekosystemów. • Dostrzeganie przystosowania roślin i zwierząt do życia w określonym środowisku. • Określanie warunków niezbędnych do życia wszystkim organizmom (woda, powietrze, słońce, ziemia). • Nazywanie elementów przyrody nieożywionej: gleba, powietrze. • Badanie i opisywanie wybranych właściwości gleby, wody, powietrza. • Nazywanie części rośliny. • Opisywanie cyklu rozwojowego wybranych roślin. • Prowadzenie prostych prac pielęgnacyjnych podczas hodowli roślin. • Nazywanie narzędzi stosowanych przez człowieka w kontaktach z przyrodą. • Uzasadnianie konieczności przewidywania przyrody. • Uczestniczenie w opiece nad zwierzętami i roślinami. • Dostrzeganie zmian zachodzących w przyrodzie pod wpływem zmieniających się pór roku. • Rozpoznawanie roślin spotykanych w najbliższym otoczeniu. • Rozwijanie wrażliwości estetycznej poprzez bezpośredni kontakt z przyrodą.
Oczekiwane efekty: • Dostrzega piękno środowiska przyrodniczego. • Chroni środowisko, w jakim żyje. • Nazywa podstawowe rośliny, jakie rosną w otoczeniu. • Opiekuje się roślinami i zwierzętami. • Nazywa pory roku i podaje ich cechy charakterystyczne. • Określa zmiany zachodzące w przyrodzie. • Rozpoznaje wybrane ekosystemy: las, pole, rzeka. • Dostrzega przystosowanie roślin i zwierząt w określonym środowisku. • Określa warunki niezbędne do życia wszystkim organizmom (woda, powietrze, słońce). • Wzbogaca zasób słownictwa związanego z przyrodą. Rozumie potrzebę relaksu i odprężenia w kontakcie z przyrodą.
Metody: • Metody oparte na obserwacji. • Metoda samodzielnych doświadczeń - pobudzanie własnej inicjatywy dzieci w proponowanych ofertach działań słownych, plastycznych, muzyczno-ruchowych. • Metoda projektów • Metody słowne (pogadanka, opis, opowiadanie). • Metody aktywizujące oparte na pedagogice zabawy, które zachęcają dzieci do aktywnego działania, dostarczą wielu pozytywnych wrażeń, przeżyć i doznań. • Metody oparte na działaniu.
Formy: • Spacery i wycieczki, • Zajęcia z całą grupą z zastosowaniem aktywnych metod pracy, • Zajęcia w małych zespołach, • Sytuacje okolicznościowe, • Zabawy dydaktyczne, • Zajęcia wyzwalające swobodną ekspresję, • Prace praktyczne na rzecz ochrony i kształtowania środowiska.
SPOSOBY REALIZACJI
Pora roku JESIEŃ
1. Wykorzystywanie materiału przyrodniczego zgromadzonego w ogrodzie do różnorodnych zajęć: ruchowych, matematycznych, plastycznych, muzycznych, językowych. 2. Prowadzenie obserwacji wybranej rośliny. 3. Założenie drzewnego zielnika - gromadzenie, suszenie liści drzew i ich owoców 4. Obserwowanie zmian zachodzących w przyrodzie: zmiana ubarwienia liści, porównywanie ich kształtu i wielkości, zjawiska atmosferyczne – nazywanie stanów pogody. 5. Zabawy badawcze z wykorzystaniem wiatru, deszczu, liści, ziemi. 6. Poznawanie podstawowych gatunków drzew – ich budowa, rozpoznawanie liści i owoców. 7. Planowe obserwacje roślin – przedstawicieli wszystkich grup: drzewa iglaste i liściaste, rośliny zielne i ozdobne. 8. Wykonanie tablic edukacyjno – informacyjnych (gatunki drzew, cykle rozwojowe roślin, rośliny chronione, ptaki w ogrodzie), do wykorzystania w ciągu całego roku. 9. Wykonanie prac plastycznych różnymi metodami min. metodą – frotage z wykorzystaniem naturalnych okazów liści. 10. Realizacja projektu edukacyjnego 11. Założenie hodowli roślin w słoju – całoroczna obserwacja
Pora roku ZIMA
1. Przyroda nieożywiona – badanie właściwości śniegu i lodu 2. Prowadzenie obserwacji wybranej rośliny. 3. Zabawy konstrukcyjne i przestrzenne z wykorzystaniem materiału przyrodniczego (rzeźby, lepienie). 4. Zabawy na śniegu - nasze tropy. 5. Szukanie, rozpoznawanie i nazywanie tropów i śladów różnych zwierząt i ptaków. 6. Obserwacja roślino ozdobnych w sali i przedszkolu 7. Dokarmianie ptaków – ich obserwacja (założone karmniki). Rozpoznawanie i nazywanie wybranych gatunków. 8. Obserwowanie zmian zachodzących w przyrodzie zimą – drzewa bez liści, drzewa iglaste, ziemia pokryta śniegiem. Stany pogody.
Pora roku WIOSNA
1. Obserwowanie budzącej się do życia przyrody: pojawienie się pierwszych kwiatów (przebiśniegi, krokusy), topnienie śniegu, pojawienie się pąków na drzewach, kolory pierwszej zieleni. 2. Prowadzenie obserwacji wybranej rośliny. 3. Założenie zielonego ogródka badawczego w sali – wysiew nasion kwiatów i ziół, „pędzenie” roślin cebulowych. 4. Zabawy badawcze z wykorzystaniem wody, piasku, szkieł powiększających. 5. Rozpoznawanie, nazywanie i obserwowanie owadów żyjących w naturalnym środowisku (ogród). 6. Wyjątkowe owady- pszczoły i trzmiele poznanie ich życia. 7. Organizowanie uroczystości zgodnie z kalendarzem imprez – „Powitanie Wiosny”, „Dzień Ziemi”. 8. Obchody „Święta Niezapominajki” 9. Realizacja projektu edukacyjnego
Pora roku LATO
1. Obserwowanie zmian zachodzących w przyrodzie latem – kwitnienie, zjawiska atmosferyczne, owady, ptaki. 2. Prowadzenie zajęć na powietrzu – kącik dydaktyczny. 3. Prowadzenie obserwacji wybranej rośliny. 4. Założenie zielnika - gromadzenie, suszenie kwiatów i traw. 5. Wycieczka na łąkę – badanie życia owadów, nazywanie kwiatów charakterystycznych dla łąki. 6. Słuchanie czytanych bajek, opowiadań o tematyce przyrodniczej w ogrodzie. 7. Zajęcia plastyczne w plenerze z wykorzystaniem, arkuszy umieszczonych na ogrodzeniu, rysowanie kolorową kreda na chodniku, itp. 8. Realizacja projektu edukacyjnego
Ewaluacja • obserwacje zachowań dzieci podczas realizacji programu • działania dzieci • wytwory pracy dzieci i zdobyta wiedza w procesie realizacji programu • zielniki • dokumentacja fotograficzna działań dzieci • efekty edukacyjnego
